Ocak 2026 itibarıyla Halep’in Şêxmeqsûd ve Eşrefiye mahallelerinde tırmanan çatışmalar, Rojava geneline yayılarak topyekün bir insani yıkıma dönüşmüştür.
Yaşananlar, askeri bir savaşın ötesinde; yaşam hakkının, insan onurunun ve uluslararası insancıl hukukun sistemli bir şekilde tasfiye edilmesidir.
Demokratik Suriye Güçleri (DSG) ile Suriye geçici hükümetine bağlı silahlı gruplar arasındaki çatışmaların yanı sıra, bölge genelindeki sivil yerleşim alanlarına, enerji tesislerine ve buğday silolarına yönelik saldırılar, milyonlarca sivili doğrudan tehdit etmekte; özellikle engelliler, yaşlılar, kadınlar, çocuklar ve azınlık topluluklar açısından çok katmanlı ve kalıcı mağduriyetler yaratmaktadır.
Çatışmalarda, onlarca sivil hayatını kaybetmiş, yüzlercesi yaralanmış ve on binlerce insan yerinden edilmiştir.
Savaş, yalnızca kentlerin yıkımı değil, toplumun bütün bağlarının çözülmesi, bireylerin güvenlik duygusunun yok edilmesi ve en temel hak olan yaşam hakkının sistematik biçimde ihlal edilmesidir.
Bizler Engelliler Federasyonu ve aşağıda imzası bulunan kurum ve kişiler olarak, savaşın sadece binaları yıkan bir fiziksel şiddet değil; bireysel onuru, toplumsal dokuyu ve en temel insan hakkı olan yaşam hakkını hedef alan köklü bir yıkım olduğunu dünyaya haykırıyoruz.
Tıp otoritelerinin ve sivil toplumun ortak sesiyle vurguladığı üzere, savaş aynı zamanda sağlık hizmetlerine erişimin imkansız hale getirilmesidir.
Engelliler ve savunmasız halklar, savaşların görülmeyen topluluklarıdır:
Engelliler açısından çatışma ortamı çok daha derin bir dışlanma ve ayrımcılığın farklı tezahürlerini üretmektedir.
Tekerlekli sandalyesiyle moloz yığınları arasında mahsur kalan bir bedensel engellinin, işitme cihazı olmadığı için tahliye anonslarını duyamayan sağır bir bireyin, yıkıma uğramış sokaklarda erişimi olmayan körlerin, rutinlerini ve güvenlik alanı olan evlerini , sokaklarını terk etme zorunda bırakılan Nöroçeşitlilerin ya da ilaçlarına ulaşamayan kronik hasta bir yaşlının yaşadığı yıkım, ağır bir insanlık suçudur.
Suriye devletinin de taraf olduğu BM Engelli Hakları Sözleşmesi’nin 11. maddesi, çatışma ve acil durumlarda engellilerin korunmasını devletlerin açık yükümlülüğü olarak tanımlar.
Buna rağmen engellilerin güvenli tahliyesi sağlanmamakta, erişilebilir sığınaklar oluşturulmamakta, yardımcı cihazlara, sağlık hizmetlerine, ilaç ve tıbbi medikal malzemeye, gıda, çocuk maması vb temel desteklere erişim fiilen engellenmektedir.
Engelli çocukların saldırılar sırasında güvenli alanlara ulaştırılamadığı, kronik hastalığı bulunan yaşlıların ilaçlarına erişemediği ve bu durumun yavaşlatılmış bir yaşam hakkı ihlaline dönüştüğü rapor edilmektedir.
İnsani koridor ilanları ise erişilebilirlik îmkani sağlanmadığı sürece yalnızca bir söylem olarak kalmaktadır.
Molozlarla kaplı yollar, uygun araç eksikliği ve iletişim engelleri ,engellileri fiilen tahliyeden dışlamaktadır.
İnsani yardımın bir lütuf değil, bir hak olduğu gerçeği sahada karşılık bulmamaktadır.
Bölgeden gelen sivillerin, özellikle yeti çeşitliliği olan engellilerin ve yaşlıların “canlı kalkan” olarak kullanıldığına dair iddialar, insanlık onuruna yönelmiş en ağır ihlallerden biridir.
Sivillerin askeri stratejinin parçası haline getirilmesi açık bir savaş suçudur.
Milyonlarca insanın temel ihtiyacı olan temiz suya erişimin engellenmesi, Cenevre Sözleşmeleri’nin sivillerin korunmasına ilişkin açık hükümlerinin ihlalidir.
Biliyoruz ki kendi tarihinden bugüne acılarla deneyimlediği üzere, insanlık savaşlarda , bedenlere, mezarlıklara ve toplumsal değerlere ve insanlık onuruna yönelmiş bir kötülüğe, sessizlikle rıza verdiği anlarda,en çok kendi hakikatini kaybetmiştir.
Uluslararası Topluma ve Vicdan Sahibi Herkese çağrımızdır:
Federasyonumuz, varlık sebebine uygun olarak, evrensel insan hakları ve yaşam hakkı merkezli bir duruşu temsil etmektedir.
Bu duruşumuzun bir gereği olarak; Rojava'da sivil yerleşim yerlerini hedef alan saldırıların derhal durdurulması, engelli ve savunmasız bireylerin uzman ekipler eşliğinde güvenli tahliyesinin sağlanması, insan hakları ihlallerine son verilmesi, ve bölgedeki ihlallerin bağımsız heyetlerce denetlenmesi için acil çağrı yapıyoruz.
İnsan hakkı ve yaşam hakkı merkezli evrensel bir duruşla; sivillerin yaşam hakkını, emperyalist yayılmacı şiddetin karşısında ve her şeyin üstünde tutarak, savunuyoruz.
Halkların var olma hakkına ve azınlıkların güvenliğine yönelik bu saldırılar karşısında sessiz kalan her kişi, bu tarihsel utancın da bir parçasına dönüşmektedir.
Dünyanın tüm canlılığıyla insanlığı yaşatmak için atan kalbi , insanlığın dinmeyen savaşlarıyla, bağrında taşıyamayacağı kadar çok acı, keder, ölüm, yıkım, gözyaşı ve nefret görmüş ve artık yorgun düşmüştür.
Kalıcı barışı ve onurlu yaşamı, tüm halklar , tüm diller, tüm farklılıklar ve tüm türler için, korumak, savunmak ve yeniden inşa etmek, kendisi için eşitlik ve özgürlük düşü taşıyan herkesin görevidir.
Kürtlerin ,Alevilerin, Dürzilerin, êzîdîlerin, Arapların ve yıllarca aynı coğrafyada kederde ve sevinçte ortak bir yaşamı ve tarihi var eden tüm farklılıkların, onuruna ve yaşam hakkına saygı duymak ve bu hakkı savunmak, tüm yeti çeşitliliklerimizle onurlu var oluş hakkımızı savunan biz engellilerin ,mücadelesi gibi haklı ve meşrudur.
İMZACI KURUM VE AKTİVİSTLER
Abdulaziz Dayan, Aktivist
Akdeniz Engelliler Federasyonu
Amed Görme Engelliler Spor Kulübü
Ayhan Çelik, Aktivist
Bağımsız Erişilebilir Amed Topluluğu
Birleşik emekliler Sendikası Diyarbakır Şubesi
Bismil Bedensel Engelliler Derneği
Dicle Görme Engelliler Derneği
Diyarbakır Amatör Spor Kulüpleri Federasyonu
Diyarbakır Disk Genel İş 1 ve 2 nolu şubeleri
Diyarbakır Emekli Meclisleri Sendikası
Diyarbakır Görme Engelliler Spor Kulübü
Diyarbakır İşitme Engelliler Spor Kulübü
Diyarbakır Yeniden Yaşam Kanserle Mücadele Derneği
Diyarbakır SSPE Çocuk Hastalığı ve Hasta Yakınları Yardımlaşma Derneği
Çağlar Karsantı, Evrensel Normlara Uyum Gözlemcileri Platformu Sözcüsü
Engelli Hakları ve Engelsiz Gelecek Derneği
Engelliler Konfederasyonu
Esengül Demir, HDK Aktivisti
Eşit Haklar için İzleme Derneği
Hazal Battaloğlu, Aktivist
Mordem Sanat Merkezi
Mukaddes Angay, Aktivist
Necmettin Özen, Aktivist
Nigar Baştuğ, Aktivist
Nazike Seçil Hayırcı, Aktivist
Ömer Şaybak, Aktivist
Renkli Dünyalar Kadınları geliştirme işaret dili tercümanlığı ve danışmanlığı derneği
Sağlamcılığa Karşı Kadın Hareketi Derneği
Sîpan Eğitim ve Kültür Derneği
Siverek Görme Engelliler Derneği
TÜFAD Antrenörler Derneği Diyarbakır şubesi
Van Bedensel Engelliler Derneği
Van Gölü Engelliler Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği
Van KentKonseyi Engelliler Meclisi
ÜniKuir Derneği
Yeşil Sol Parti